door Tina Verschuren

"Wij worden regelmatig gebeld door scholieren en door leeskringen met de vraag waar die christelijke literatuur toch te vinden is? Er is veel onbekendheid als het gaat om christelijke literatuur. Ook wel ergernis of schouder ophalen. Is dat er dan nog; is het niet voorbij; bestaat er wel zoiets als christelijke literatuur? Men kijkt er dan wel van op, dat er een goed christelijk literair tijdschrift is met ruim 1.000 abonnees (Liter) en dat de Nieuwsbrief (Onder woorden) van het CLO op tweeduizend adressen gelezen wordt. Wij sturen dan een literatuurlijst van moderne christelijke literatuur toe met zo'n 225 titels. Onder hen zijn schrijvers als Vonne van der Meer, Willem Jan Otten, Jaap Zijlstra, Louis Kruger, Hans Werkman, Pieter Nouwen en vele anderen."

Frank Dijkstra vindt deze tak van literatuur belangrijk. Zo belangrijk zelfs dat hij en enkele anderen zich tot doel gesteld hebben deze literatuur onder de aandacht te brengen en een brug te slaan naar algemene literatuur. Zes jaar geleden richtten zij het Christelijk Literair Overleg (CLO) op. Als de mens toch ook genoeg heeft aan de algemeen bekende literatuur, is dit dan niet wat overbodig?

"Er is behoefte, maar ook onbekendheid. Christen-zijn moet niet naar het privé-domein verbannen worden, maar hoort op alle terreinen van het leven aanwezig te zijn, dus ook in literatuur.

Christus volgen is goed voor mensen. Waarom zou dat in literatuur niet zichtbaar kunnen worden in authentieke verhalen van christenen met literair talent? En er zijn heel wat schrijvers met literair talent. Ook is er interesse bij lezers. Op onze CLO-literatuurdagen op de zaterdag voor de boekenweek komen gemiddeld honderdvijftig mensen. Dat is veel voor een literaire bijeenkomst."

"De interesse verschilt wel in verschillende kringen. In de Samen-op-Weg-kerken waar ik zelf lid van ben, ontmoet je veel mensen die überhaupt geen literatuur lezen. Zij voelen zich vervreemd van de geseculariseerde cultuuruitingen. Diegenen die wel literatuur lezen hebben zich juist verzoend met de geseculariseerde toon en willen dan weinig weten van christelijke literatuur. In andere gereformeerde kerken (Gereformeerde Bond, Nederlands Gereformeerd, Vrijgemaakt Gereformeerd, Christelijke Gereformeerd e.d.) en in evangelische stromingen ligt dat anders. Ook daar voelen velen zich vervreemd van geseculariseerde literatuur, maar literair geïnteresseerden staan wel open voor literatuur waarin het volgen van Jezus Christus als heilzaam wordt ervaren."

Is wat jullie willen bereiken wel haalbaar?

"Dat weet ik niet. Wel weet ik dat de belangstelling voor het christelijk geloof opleeft in onze samenleving. Kijk maar eens naar de belangstelling voor de Alpha-cursussen, waar ook niet godsdienstige mensen geanimeerd praten over de inhoud van het geloof. Wereldwijd hebben hieraan al 4.000.000 mensen deel genomen! Ook een vorm van een brug slaan tussen verschillende culturen. Ook op het gebied van literatuur zie je de belangstelling voor een authentiek christelijk geluid in romans en poëzie toenemen. Dat zijn positieve signalen! En als dergelijke literaire werken een even faire kans hebben als geseculariseerde literatuur dan zijn we tevreden en kunnen we het CLO opheffen. Maar wanneer dat zal gebeuren, daar heb ik geen idee van."

Hoe proberen jullie dat te bereiken?

"Zes jaar geleden ontstond de behoefte bij een aantal christelijke uitgevers, schrijvers en geïnteresseerden in de relatie tussen literatuur en christelijk geloof om de krachten wat meer te bundelen. Zo is toen het CLO ontstaan. Mijn bijdrage is vooral organisatorisch van aard. Al eerder noemde ik de uitgave van onze nieuwsbrief Onder woorden. Hierin vragen wij onder meer aandacht voor nieuwe literaire boeken en kondigen we evenementen aan en allerlei andere zaken die van belang zijn voor geïnteresseerden in literatuur en christelijk geloof."

"We hebben nog vele plannen in de kast voor het organiseren van een literaire prijsvraag, het uitnodigen van literaire schrijvers uit het Engelse taalgebied, het organiseren van schrijfdagen en activiteiten voor het onderwijs. Dat kost allemaal veel menskracht en geld. Van het laatste hebben we chronisch te weinig. Wat menskracht betreft hebben we een bestuur van vijf personen, een redactie van vier personen, een Raad van Advies en vele vrijwilligers."

U heeft het nu wel steeds over christelijke literatuur. Maar wanneer is een boek nu christelijk?

"Daarover is in het verleden veel gediscussieerd. Ik vind die discussie niet zo vruchtbaar. Ieder moet dat zelf maar invullen. Ik zelf denk dat er in een christelijk literair werk iets voelbaar moet zijn van een authentiek geloof in Jezus Christus. Ook moeten we schrijvers die dat niet (zouden) willen niet annexeren. Ik vind de roman 'De tweeling' van Tessa de Loo bijvoorbeeld behoorlijk christelijk in zijn thematiek (verzoening), maar zou Tessa de Loo niet tegen haar zin in willen indelen als christelijk literair schrijfster."

Is wat jullie doen een soort evangelisatieactie?

"Nee. Ik heb overigens niets tegen evangelisatie mits het op een respectvolle wijze gebeurt en mensen de ruimte geeft hun eigen gedachten te vormen en te uiten. Maar als een literair schrijver gaat schrijven met de voorop gezette bedoeling te evangeliseren, dan is hij of zij met iets anders bezig. Met uitleg, met apologetiek enz. Literatuur is een authentieke uiting van iemands leven met geloof, twijfel, tegenstrijdigheden noem maar op. Wel is het ook de bedoeling van literatuur vraagtekens te zetten achter vanzelfsprekendheden. Ook van het geseculariseerde geloof."

Is er nu ook een duidelijke verandering te merken op het gebied van christelijke literatuur?

"Ja, ik zei zo-even al, dat de belangstelling voor het christelijk geloof en dus ook voor christelijke literatuur toeneemt. Ook de productie neemt toe. Daarover valt het een en ander te lezen in de uitgave van Onder woorden, die wij onlangs uitbrachten onder de titel 'Christelijke literatuur tegen het einde van de twintigste eeuw'. In dat essay van 48 pagina’s doet Tjerk de Reus verslag van een onderzoekje dat hij heeft gedaan. Het blijkt dat er in de laatste tien jaar van de vorige eeuw twee keer zoveel christelijk literaire titels zijn verschenen als in de tien jaar daarvoor. Uiteraard hanteert Tjerk de Reus dan weer zijn eigen (artistieke en andere) maatstaven en ik heb al gezegd dat dat niet zo zwart-wit ligt. Maar hij laat toch zien, dat er wel degelijk sprake is van bloei."

Frank Dijkstra (Djakarta, 1955) is secretaris en penning-meester van het Christelijk Literair Overleg en eigenaar van Dijkstra Consult, een bureau op het gebied van training, advies en organisatie.