lize spit: het smelt

Een ijsblok in de achterbak

Op een dag in december 2014 valt er een dikke enveloppe bij Eva de Wolf op de mat. Een uitnodiging van Pim, een jeugdvriend uit haar geboortedorp. Hij opent een nieuwe koeienstal en wil dat vieren op de dag dat zijn broer Jan dertig zou zijn geworden. ‘Natuurlijk weet ik dat de uitnodiging niet gericht is aan wie ik nu ben, maar aan de persoon die ik was toen we elkaar nog wel spraken, de Eva van voor de zomer van 2002. Daarom doe ik vandaag precies wat ik toen gedaan zou hebben: ondanks weerzin toch komen opdagen.’ Eva legt een groot ijsblok achter in de auto en gaat op weg naar het feest.

Als in het volgende hoofdstuk Eva’s vader een strop aan een balk in zijn schuur monteert—voor het geval dat—en Eva en passant een lege seksuele relatie met haar buurman blijkt te hebben—ze houdt zelf haar kleren aan—dan is de toon gezet voor een even meeslepend als droefgeestig verhaal. Lize Spit rijgt 475 pagina’s lang de scènes in een geheid ritme aan elkaar. Achteraf had het verhaal misschien ook in 100 pagina’s minder verteld kunnen worden, maar verder valt er op de vertelkunst van de 28-jarige Vlaamse weinig aan te merken. Vituoos schetst ze het leven in haar Vlaamse geboortedorp door het ene sprekende detail na het andere de beelden op te roepen. Het smeltende ijsblok in de achterbak is de onverbiddelijke metronoom van het plot. Er moet een rekening vereffend worden, dat voel je van begin af aan.

Je zou Het smelt als een coming-of-age-roman kunnen zien. Lize Spit schrijft met mededogen over haar personages, drie tieners die in een fase van ontluikende seksualiteit gevaarlijke spelletjes spelen. Het loopt uit de hand, verteld in een gruwelijke scène. Ouders zijn er wel, maar afwezig als het eropaan komt. De gevolgen zijn niet te overzien. Een vrolijk verhaal is Het smelt niet. Wraak wint het van liefde en vergevingsgezindheid. Geen sprankje hoop te bekennen.

Toch is het geen nikserig verhaal, zoals van veel hedendaagse Nederlandse romans helaas gezegd moet worden. Tussen de regels door dringt zich een onmiskenbaar verlangen naar liefde en betrokkenheid op. In recensies is Spit al vergeleken met de jonge Hugo Claus. Het zou zomaar kunnen. Haar debuut belooft veel en de oplage is de 80.000 stuks inmiddels voorbij. Maar laat haar volgende boek iets hoopvoller zijn.

Lize Spit: Het smelt, Das Mag Uitgeverij, 475 blz., € 22,95

Recensie door: Arie Kok, Studio Momik